Η Χρυσοβίτσα Ξηρομέρου βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα της τέως επαρχίας Βόνιτσας και Ξηρομέρου. Απέχει 15χλμ από τον Αστακό και 40 χλμ από το Αγρίνιο και το Μεσολόγγι. Το χωριό είναι κτισμένο αμφιθεατρικά σε υψόμετρο 120μ στην ανατολική πλαγιά του υψώματος Αλογοβούνι. (υψομ. 609μ.). Η περιφέρειά της περιτριγυρίζεταιαπό τα χωριά Μαχαιράς (Β), Βασιλόπουλο, Καραϊσκάκη (Δ), Βασιλόπουλο, κτήμα Λεσινίου (Ν) Βλιζιανίτικα Πηγάδια, Αγράμπελα, Πρόδρομος (Α). Το έδαφος του χωριού είναι ημιορεινό και η περιφέρεια της φθάνει μέχρι χαμηλά στον κάμπο. Οι κάτοικοι ερμηνεύουν το σημερινό όνομα από το χρυσός τόπος, γόνιμος και με ήπιο κλίμα. Στην κοιλάδα χαμηλά στο χωριό περνάει ο ξεροπόταμος Γερομπόρος που πηγάζει από τα υψώματα της Κωνωπίνας, ενώ γύρω από το χωριό απλώνονταν το περίφημο Ακαρνανικό δάσος.... Read more »
Γύρω από τοχωριό υπήρχαν κι άλλοι μικροί οικισμοί, οι οποίοι ενώθηκαν μετά την απελευθέρωση και δημιούργησαν το σημερινό χωριό. Σήμερα η περιφέρεια του χωριού είναι 22.352 στρ. Μετά την επανάσταση ανήκε στο Δήμο Αστακού και είχε τ... Read more »
Στη θέση απέναντι από το χωριό σ΄ ένα κωνοειδές ύψωμα, γνωστό ως «κάστρο» ήταν χτισμένα τ΄ αρχαία Κόροντα, των οποίων η ακρόπολη σώζεται νοτιοανατολικά του σημερινού χωριού. Η ονομασία είναι προελληνική και βρέθηκαν όστρακα τηςΜεσολιθικής εποχής (1900-1580π.Χ). Οι δυο θολωτοί τάφοι, που βρέθηκαν το 1956 ανήκουν στην Υστεροελλαδική εποχή 3 (1425-1100π.Χ). Σώζονται τα κυκλώπεια τείχη της πόλεως και έχουν βρεθεί αρχαίοι τάφοι με σημαντικά ευρήματα αφού ήταν από τις σημαντικότερες πόλεις των Ακαρνάνων. Όλα αυτά μαρτυρούν την ύπαρξη της πόλεως από την προϊστορική εποχή όπως και το προελληνικό όνομα της. Το τείχος της είναι από τα καλύτερα δείγματα Ακαρνανικής τειχοποιϊας, η δε π... Read more »
Νότια του χωριού υπήρχε ο οικισμός Στουρνάρι. Ήταν το έβδομο Καραγκουνοχώρι, που διαλύθηκε πριν πενήντα χρόνια. Η επίσημη ονομασίατου ήταν Στουρνάρι (από την περιοχή που ήταν στουρναρότοπος) αλλά γνωστότερο ήταν με το όνομα του αρχιτσέλιγκα Νούσα.
Στην αρχή ήταν χειμαδοτόπι και ύστερα χτίστηκε ο οικισμός γύρω στο 1870. Οι κάτοικοι ασχολούνταν με την κτηνοτροφίακαι πολλοί ήταν αγωγιάτες. Είχαν αρκετά μουλάρια και άλογα και κουβαλούσαν διάφορα προϊόντα, όπως το βελανίδι στον Αστακό... Read more »
Οι φιλοπρόοδοι Χρυσοβιτσάνοι έχουν να παρουσιάσουν πολλές δραστηριότητες. Έτσι ίδρυσαν Αγροτικό σύλλογο το 1981 με σκοπό την συνδικαλιστική οργάνωση των αγροτών. Το καταστατικό του συλλόγου αναγνωρίστηκεμε την υπ΄αριθ. 38/1982 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου.
